Człowiek bez właściwości - Musil Robert, 4 tomy

Musil stworzył Człowieka bez właściwości w swym mieszkaniu przy Rosumofskystrasse 20. Pisał kolejne rozdziały po czym zmieniał ich chronologię. Historia tej powieści polega na tym – stwierdza Musil w notatniku z 1932 roku – że historia, którą miała być w niej opowiedziana, nie zostaje opowiedziana. Tytułowy człowiek to Ulrich, który postanawia porzucić dotychczasowe życie aby przez rok stać się obserwatorem i eksperymentować ze sferą duchową. Rozpoczyna prawdziwą wolność życia w świecie „właściwości bez człowieka”. Brak tu międzyludzkich relacji, relacji społecznych, są jedynie funkcje tego co biologiczne. Musil tworzy nową koncepcję w literaturze gdzie gro dzieła jest esejem z elementami powieści. Odnajdziemy tu filozofię Husserla, Schellera, Nietzchego. Tomasz Mann stwierdził o książce, że: Chwała Bogu ta błyskotliwa balansująca w ryzykowny i powabny sposób na krawędzi między esejem, a epicką komedią, nie jest już powieścią (…). Jej punktem wyjścia i dojścia jest jak się zdaje tytułowy „człowiek bez właściwości” – Ulrich. Zawiera się on we wszystkich postaciach, które są jakby wyostrzonymi jego częściami. Musil nie skończył swego dzieła, a obecny kształt został skonstruowany po jego śmierci co budziło i dalej frapuje krytyków co do zasadności układu pozostawionych rozdziałów. Jednakże cała książka nie dąży do zakończenia, brak w niej bowiem rozwiązania podstawowego problemu podjętego przez pisarza – dojścia do jedności człowieka i społeczeństwa. W Europie stającej na skraju kryzysu będącego wyrazem ogólnej sytuacji świata zanurzonego w dekadencji pojawiają się w powieści Człowiek bez właściwości między innymi takie postacie:

Hrabia Leinsdorf – wyraziciel wyższych klas, ich reliktu przeszłości,

Deotyma – wyrazicielka seksu i cielesnych ciągot ale w odmianie salonowej,

Moosbrugger – psychopata, morderca dziewcząt,

Klarysa – wielbicielka Nietzschego,

Agata – siostra Ulricha wokół, której roztacza się cienka nić kazirodczej, pełnej pożądania i swego rodzaju piękna, miłość.

Antykwariat MIT poleca książki Roberta Musil:  Niepokoje wychowanka Torlessa  i zbiór nowel Trzy kobiety dostępne w naszej ofercie.